Werken met delen binnen lichaamsgerichte therapie

Delen in verschillende benaderingen?

Het werken met delen is niet uniek voor één methode. Verschillende therapeutische stromingen hebben een vergelijkbare kijk ontwikkeld, elk met een eigen taal en accenten.

• Binnen de schematherapie wordt gesproken over modi: tijdelijke toestanden waarin bepaalde patronen, emoties en gedragingen dominant zijn.
• Voice Dialogue werkt met subpersoonlijkheden en legt nadruk op het bewust leren schakelen tussen verschillende innerlijke stemmen.
• Focusing richt zich op de directe, nog niet volledig uitgewerkte innerlijke ervaring, wat Eugene Gendlin de ‘felt sense’ noemde, en helpt deze ervaring stap voor stap te verwoorden.
• Internal Family Systems (IFS) gaat uit van duidelijk te onderscheiden delen met specifieke rollen, zoals beschermers en gekwetste delen en van een kern van kalmte en helderheid in ieder mens.

En er zijn vast nog meer therapieën die op een bepaalde manier met delen werken. Hoewel de taal verschilt, delen deze benaderingen een belangrijk uitgangspunt: innerlijke conflicten zijn geen teken van zwakte of stoornis, maar van een systeem dat probeert te overleven.

Delen binnen lichaamsgerichte therapie

Delen bestaan niet alleen ‘in je hoofd’. Ze maken gebruik van je lichaam en je zenuwstelsel. Elk deel heeft vaak een eigen lichamelijke signatuur: een druk op de borst, spanning in de kaken, een knoop in de maag, leegte in de buik, verstarring in de schouders.

Vanuit neurobiologisch perspectief zijn delen nauw verbonden met patronen in het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel is het deel van ons zenuwstelsel dat automatisch processen regelt zoals hartslag, ademhaling en stressreacties.

Beschermdelen kunnen bijvoorbeeld samenhangen met verhoogde sympathische activatie (vechten, controleren, presteren) of juist met dorsale terugtrekking (bevriezen, afsluiten, vermoeidheid). Deze patronen zijn geen bewuste keuzes, maar automatische overlevingsreacties.

Door met aandacht naar het lichaam te gaan, werken we direct met deze fysiologische patronen. Door te vertragen en met milde nieuwsgierigheid de lichamelijke ervaring te volgen, ontstaat er ruimte tussen jou en het deel. Dat vergroot de mogelijkheid tot compassie en zelfregulatie. Zelfregulatie betekent dat je zenuwstelsel leert om na activatie weer terug te keren naar rust en evenwicht.

Het activeert bovendien hersengebieden die betrokken zijn bij reflectie, betekenisgeving en integratie van ervaringen. Je kunt delen als het ware laten merken dat je inmiddels volwassen bent en over andere mogelijkheden beschikt dan vroeger. Vanuit de veiligheid die daarmee ontstaat, kan voorzichtig contact worden gelegd met onderliggende pijn. Oude ervaringen kunnen zo stap voor stap worden verwerkt.

Wanneer die pijn zorgvuldig wordt geïntegreerd, hoeven beschermdelen minder hard te werken. Ze worden milder, flexibeler en minder dominant. Je herkent ze sneller wanneer ze naar voren stappen en kunt vanuit je volwassen positie kiezen hoe je wilt reageren.

Hoe ik werk met IFS en Focusing

In mijn sessies werk ik primair vanuit het gedachtegoed van Internal Family Systems (IFS), in combinatie met Focusing en waar nodig aanvullende lichaamsgerichte interventies.

IFS

IFS biedt helderheid en structuur. Het helpt om delen zorgvuldig van elkaar te onderscheiden, hun intenties te begrijpen en ruimte te creëren tussen jou en je reacties. Dat geeft overzicht en vaak ook opluchting. Cliënten ervaren dat er taal ontstaat voor wat eerder verwarrend of overweldigend was.

Daarnaast benadrukt IFS dat beschermdelen altijd een positieve intentie hebben, hoe destructief hun gedrag soms ook lijkt. Dat uitgangspunt verandert de toon van het innerlijke gesprek fundamenteel.

Focusing

Focusing brengt ons vervolgens naar de directe lichamelijke ervaring. We analyseren minder en voelen meer. We nemen de tijd om contact te maken met een sensatie of sfeer in het lichaam en blijven daarbij aanwezig zonder iets te forceren.

Juist dit vertraagde, aandachtige contact maakt dat het lichaam nieuwe informatie kan vrijgeven. Er ontstaat vaak een subtiele verschuiving: spanning verandert van kwaliteit, emoties worden helderder, er komt ademruimte.

Conclusie

De combinatie van IFS en Focusing vormt voor mij een brug tussen inzicht en belichaamde ervaring. IFS geeft een duidelijke kaart van het innerlijke landschap; Focusing laat je het landschap daadwerkelijk betreden. En in dat directe contact met het lichaam ligt vaak de ingang tot duurzame verandering.